Spaanse coaches, nog steeds aan de top van de wereld
Het is bijna een cliché in het moderne voetbal: Spanje was het meest dominante land van de jaren 2010, en deze dominantie zet zich voort in de jaren 2020. Allereerst op clubniveau: Spaanse clubs en spaanse coaches domineren de Champions League en de Europa League op een bijzonder buitensporige manier. Real Madrid en FC Barcelona verdelen sinds 2011 samen 8 Champions League-titels. De Europa League is sinds 2010 maar liefst 9 keer gewonnen door een Spaanse club: 3 keer door Atlético Madrid, 5 keer door Sevilla FC en één keer door Villarreal. Alleen de Conference League “ontsnapt” aan deze dominantie, maar Rayo Vallecano en Real Betis speelden wel in de laatste twee finales.
Het natuurlijke gevolg van deze dominantie van de Spaanse clubs, waar de beste spelers van Europa spelen waarvan een groot deel in eigen land is opgeleid, is dat Spanje ook nog steeds aan de top van het interlandvoetbal staat. Na de eindelijk gewonnen Wereldbeker in 2010, bevestigde La Roja dit op het EK 2012, voordat ze in 2024 terugkeerden op de troon van het Europese voetbal. Deze zomer, op het WK 2026, zullen ze duidelijk tot de grote favorieten behoren.
Spaanse coaches: Pep Guardiola en zijn discipelen
Maar Spanje domineert niet alleen op het veld: het land domineert ook op de banken. Alle titels die La Roja heeft gewonnen, waren met een Spaanse trainer aan het roer: Luis Aragonés (EK 2008), Vicente Del Bosque (WK 2010, EK 2012) en Luis de la Fuente (2024). Maar ook op clubniveau wordt de Spaanse kwaliteit geëxporteerd.
Dit seizoen was dus het laatste van Pep Guardiola aan het roer bij Manchester City, en het belang van de Catalaan voor de evolutie van het voetbal in de afgelopen 20 jaar mag niet worden onderschat. Guardiola heeft het voetbal gerevolutioneerd en deed dit door alle mogelijke en denkbare trofeeën meerdere keren te winnen. Hij verlaat de Citizens met 20 trofeeën in 10 jaar tijd, maar laat ook een erfenis achter die veel verder reikt dan Manchester City.
Want hoewel Guardiola er niet in is geslaagd om een ultieme Engelse landstitel te winnen bij zijn afscheid van City, komt dat door… een van zijn leerlingen: Mikel Arteta. De trainer van Arsenal leerde alles van Guardiola toen hij van 2016 tot 2019 de assistent van Pep was bij Manchester City.
Ironisch genoeg, waar de Catalaan beroemd werd door zijn soms bijna karikaturale tiki-taka, heeft Arteta er een flinke dosis pragmatisme aan toegevoegd, en zijn Gunners volgen de “guardiolaanse” voorschriften niet altijd even strikt op. Maar dat Arteta dit seizoen bijna de dubbel (kampioenschap en Champions League) won, is voor een groot deel aan Pep Guardiola te danken.
En ook al is hij geen Spanjaard, we kunnen uit chauvinisme niet nalaten de “ware” leerling van Pep Guardiola in Europa te vermelden: Vincent Kompany, die de Bundesliga betovert met sprankelend voetbal, rechtstreeks geleerd tijdens de jaren van onze landgenoot bij Manchester City. Het Spaanse voetbal is niet altijd gebonden aan nationaliteit.
Luis Enrique, koning van Europa…
Hoewel Mikel Arteta de Champions League niet won, was de finale toch een waar manifest voor de superioriteit van de Spaanse methodes in Europa. Inderdaad, tegenover een leerling van Guardiola stond op de bank van PSG de man die waarschijnlijk kan worden beschouwd als de op één na succesvolste Spaanse coach van de afgelopen 15 jaar: Luis Enrique.
Als winnaar van de Champions League in 2015 met FC Barcelona, de enige die deze beker naar de Blaugrana bracht sinds het vertrek van Guardiola, won Luis Enrique geen prijzen met het Spaanse nationale team, maar werd hij vervolgens de beste coach in de geschiedenis van PSG in het QSI-tijdperk. Een status die na zijn eerste Champions League-overwinning met de Parijzenaars in 2025 al moeilijk te betwisten was, maar nu onomstotelijk is sinds PSG zichzelf enkele weken geleden opvolgde als kampioen. En dat alles door verfijnd Spaans voetbal te spelen, maar ook agressief, een soort minder karikaturale versie van Guardiola’s tiki-taka, en tevens beter aanpasbaar.
… tenzij het Unai Emery is?
Maar als Luis Enrique de koning van de Champions League is, dan is Unai Emery de koning van de Europa League. En zijn heerschappij is veel tirannieker dan die van zijn landgenoot. Emery heeft maar liefst 5 Europa Leagues gewonnen met drie verschillende clubs: drie met Sevilla FC, één met Villarreal en tot slot één met Aston Villa dit seizoen. Grappenmakers wezen er al op dat Emery inmiddels de Europa League heeft gewonnen met alle clubs die “villa” in hun naam hebben (Sevilla wordt in het Spaans geschreven als Sevilla).
Een dergelijke dominantie is bijna onverklaarbaar, temeer omdat Unai Emery op clubniveau, behalve met PSG (en dan nog, één keer in twee seizoenen, wat onacceptabel is voor de Parijzenaars), nog nooit een landstitel won. Hij is een man van bekertoernooien, in staat om iedereen te verslaan in een heen- en terugwedstrijd: een ideale analist en tacticus, wiens zeer verticale en effectieve counterstijl ongebruikelijk is voor een Spaanse coach, maar verwoestend werkt in knock-outwedstrijden. Spanje houdt Emery zeker in de gaten om op een dag de leiding over La Roja over te nemen en te profiteren van deze expertise.
De nieuwe generatie Spaanse coaches: Fàbregas, Alonso en Iraola
Laten we nog twee andere succesvolle Spaanse trainers noemen: Xabi Alonso en Cesc Fàbregas. De eerste kende succes bij Real Sociedad, maar vooral bij Bayer Leverkusen, door de Duitse landstitel te winnen voor de neus van Bayern München. Zijn terugkeer naar Real Madrid leek een vanzelfsprekendheid… en is heel slecht verlopen. Alonso zal nu proberen zijn carrière nieuw leven in te blazen bij Chelsea, een keuze die verrassend kan zijn, vooral als je weet dat enkele weken nadat hij bij the Blues arriveerde, Liverpool, de club van zijn hart, afscheid nam van Arne Slot.
En toch is het… een andere Spanjaard die de leiding over the Reds op zich zal nemen: Andoni Iraola, die weliswaar geen prijzen won met Rayo Vallecano en AFC Bournemouth, maar voldoende indruk maakt om zijn kans te krijgen in de Engelse top.
Cesc Fàbregas daarentegen is bezig aan een opmars: als investeerder in Como is hij ook hun succesvolle trainer geworden. Als nieuwkomer in de Italiaanse elite zal Como volgend seizoen in de Champions League spelen, en Fàbregas is de architect van dit succes: zoals de meeste van zijn landgenoten biedt hij een verfijnde speelstijl, met veel beweging maar ook het gebruik van een ‘nummer 10’, wat geen verrassing is gezien het type speler dat hij zelf was.
Als deze drie coaches dezelfde richting inslaan als Guardiola, Alonso en Emery, zal de Spaanse dominantie in Europa voorlopig nog niet ten einde komen…
